W jaki sposób uczelnie wyższe pomagają zachować zdrowie psychiczne? Raport Rzecznika Praw Pacjenta

Fot. geralt/ Pixabay

Na początku stycznia 2021 r. ukazał się raport Rzecznika Praw Pacjenta, poświęcony zdrowiu psychicznemu w środowisku akademickim. Obejmuje on zarówno najczęstsze problemy psychiczne u studentów i pracowników uczelni wyższych, jak i proponowane wsparcie w sferze emocjonalnej przez Alma MaterZ jakimi problemami najczęściej borykają się studenci i pracownicy uczelniani w trakcie pandemii?  

.

Jak czytamy w raporcie Rzecznika Praw Pacjenta „Zdrowie psychiczne na polskich uczelniach” problemy psychiczne są coraz częstszym zjawiskiem w środowisku akademickim. Podczas pandemii głównymi problemami wskazywanymi przez uczelnie są stres, zaburzenia lękowe i depresyjne, niska samoocena, myśli samobójcze, nerwice, zaburzenia osobowości i problemy adaptacyjne. Istotnym elementem, na który wskazał raport są także kryzysy w relacjach rodzinnych, koleżeńskich czy uczuciowych, kłopoty z komunikacją z rówieśnikami, przeżywanie problemów innych osób, samotność, brak wsparcia oraz dyskryminacja osób z niepełnosprawnościami. 

Czas pandemii to okres, w którym wśród studentów i pracowników naukowych zaczęły objawiać się także zaburzenia odżywiania, uzależnienia (m.in. od papierosów, alkoholu, narkotyków, internetu, hazardu, seksu). Wśród pojawiających się problemów uczelnie wymieniły  także przemęczenie, brak koncentracji, brak perspektyw oraz rozwoju. 

.

Wpływ braku pomocy na późniejsze życie 

.

Jak wskazuje dokument, możliwym efektem powyższych kryzysów psychicznych wśród studentów będzie pogorszenie wyników w nauce, pogorszenie stanu zdrowia, nieobecności na zajęciach uczelnianych, a nawet skreślenie z listy studentów. Ograniczenie kontaktów między studentami oraz wykładowcami może być powodem, dla którego młodym ludziom trudniej będzie znaleźć pierwszą pracę, a w przypadku pracowników uczelni łatwiej ulec wypaleniu zawodowemu. Obecnie wśród wielu osób rozpoznawane są schorzenia psychiczne wymagające długotrwałej terapii czy hospitalizacji w szpitalu psychiatrycznym. 
Raport nie zawiera informacji jak duży odsetek studentów i pracowników naukowych skorzystał z pomocy psychologicznej od początku pandemii. 

.

Jak wiele uniwersytetów wspiera w kryzysie psychicznym? 

.

Na wysłaną przez Rzecznika Praw Pacjenta prośbę o udzielenie informacji o formach pomocy studentom i pracownikom uczelni do 50 uczelni w Polsce, 40 z nich udzieliło informacji na ten temat. 10 uczelni nie odpowiedziało Rzecznikowi na pismo (do 16 października 2020 r.). Ponadto jedna z uczelni w przesłanej odpowiedzi stwierdziła, że nie odnotowała żadnych budzących niepokój zjawisk związanych z kryzysem psychicznym wśród studentów i pracowników zarówno w czasie pandemii, jak i przed. Jak stwierdziła, zapewnia ona wsparcie psychologiczne poprzez promocję projektu „Strefa Komfortu RSRP” (Projekt realizowany w ramach zadania zleconego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.) oraz instruktaż BHP pracy zdalnej. 3 kolejne uczelnie stwierdziły, iż nie realizują żadnej formy pomocy psychologicznej dla studentów i pracowników naukowych, nie widząc takiej potrzeby. Były nimi uczelnie o profilu wychowania fizycznego.

.

Wsparcie psychologiczne – jakie? 

Raport „Zdrowie psychiczne na polskich uczelniach”, s. 7.

.

Najczęściej realizowanym sposobem wsparcia studentów i pracowników naukowych przez badane uczelnie są konsultacje psychologiczne (28), edukacja prozdrowotna (19) oraz poradnia psychologiczna (15). Możliwość „wygadania się” oraz uzyskania fachowej pomocy jest niezwykle cenna w pomocy osobom z problemami natury emocjonalnej. To właśnie poradnie często stanowią miejsce pierwszego kontaktu osoby w kryzysie z wykwalifikowanym psychologiem i psychiatrą. Jak stwierdza raport, często jednostki te nie oferują długotrwałej terapii, a jedynie kilka konsultacji, na podstawie których stawiana jest diagnoza i wystawiane skierowanie na dalszą terapię bądź hospitalizację.  

Spośród trzydziestu sześciu uczelni, które realizują projekty służące pomocą dla osób z kryzysem emocjonalnym, 15 z nich posiada własne, uniwersyteckie poradnie zdrowie psychicznego. Wysoka liczba chętnych zgłaszająca się do uniwersyteckich psychologów i psychiatrów wskazuje na dużą potrzebę istnienia i zwiększania liczby takich placówek. Z tego rodzaju pomocy skorzystać mogą również pracownicy uczelni. 

9 uniwersytetów wskazało także na pomoc w znalezieniu fachowego wsparcia. Jak twierdzą twórcy raportu, w tym celu uczelnie oddelegowują potrzebujących wsparcia do konkretnych poradni zdrowia psychicznego, z którymi uczelnie nawiązują współpracę. W ośmiu uniwersytetach realizowane są również warsztaty prozdrowotne, a w sześciu jednostkach naukowych realizowane są rozmowy wspierające czy koleżeńskie grupy wsparcia, w których studenci, którzy doświadczyli kryzysu psychicznego dzielą się swoimi przeżyciami i pomagają odnaleźć odpowiednią pomoc. 

Jedna uczelnia wskazała na realizację zajęć sportowych jako formę wsparcia studentów i pracowników w problemie emocjonalnym. Co ciekawe, także jedna uczelnia deklaruje również uzyskanie pomocy finansowej oraz urlopu zdrowotnego dla studenta, z możliwością zaliczania przedmiotów w sesji egzaminacyjnej.  
 

.

Raport RPR „Zdrowie psychiczne na polskich uczelniach” dostępny tu

.

Korekta: Joanna Mróz 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *