W Warszawie powstał mural z okazji 78. rocznicy powstania w getcie warszawskim!

Źródło: Pixabay

W bieżącym roku, 19 kwietnia, obchodzimy 78. rocznicę rozpoczęcia powstania w getcie warszawskim. Aby upamiętnić ten historyczny dzień, wiele instytucji kultury, zarówno polskich, jak i tych poza granicami naszego kraju, postanowiło upamiętnić tą szczególną datę w kartach narodu Żydowskiego. 

  Działania upamiętniające to wyjątkowe zdarzenie prowadzi od lat POLIN Muzeum Historii Żydów Polskich. Pracownicy placówki kulturalnej, wzorując się na tradycji Marka Edelmana, który co roku w rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim pojawiał się z żonkilami pod Pomnikiem Bohaterów Getta w Warszawie, postanowili stworzyć akcję społeczno-edukacyjną, pod nazwą „Żonkile”. W ramach owego przedsięwzięcia, już od 9 lat, propagują wśród różnych grup społecznych, przypinanie papierowych żonkili na znak pamięci o bohaterach. Na stronie internetowej instytucji możemy znaleźć specjalnie przygotowany w tym celu szablon. Odnajdziemy również szereg informacji związanych z akcją i jej tradycją. W „Żonkile” angażują się również znane i lubiane osobistości ze świata kultury i mediów, które przyczyniają się do jej rozgłosu. Co roku zgłasza się większa liczba osób, które chętnie pokazują, jak upamiętniają chwałę bohaterów, przypinając żonkil do piersi i dzieląc się swoim świadectwem w sieci internetowej, z dopiskiem „#akcjażonkile”.  

W tym roku pracownicy muzeum postanowili stworzyć specjalny program o charakterze naukowo-animacyjnym, który z racji sytuacji epidemiologicznej na terenie kraju, został zaprezentowany szerszej publiczności w formie multimedialnej. Już od początku kwietnia, odbiorcy treści muzealnych mieli możliwość poznania historii walczących bohaterów. Na przeddzień rocznicy wybuchu powstania, zostały zaplanowane również działania, które prezentowane były za pomocą platform internetowych, takich jak Facebook, czy YouTube, a były nimi: „Josimowe koraliki” – koncert przyjazny sensorycznie, przypominający postać Josimy Feldschuh – młodej pianistki i kompozytorki z warszawskiego getta oraz dyskusja na żywo o kobietach walczących w powstaniu w getcie warszawskim –   
Jakby wybuchło, to razem ze mną. I tyle„, prowadzona przez  
Sylwię Chutnik, Karolinę Szymaniak i Zuzannę Hertzberg.  

Na dzień rocznicy poszerzono dany program o słuchowisko na podstawie opowiadań: „Pamięć drobinek” Zofii Staneckiej oraz „Historia z pewnej ulicy” Justyny Bednarek dla uczniów i uczennic klas 1-3 szkoły podstawowej, film „Będę pisać” dla uczniów i uczennic klas 4-6 szkoły podstawowej oraz film „Muranów – Dzielnica Północna” dla uczniów i uczennic klas 7-8 szkół podstawowych oraz szkół ponadpodstawowych.  

Kolejno zaplanowano premierę filmu „Będę pisać” dla uczniów i uczennic klas 4-6 szkoły podstawowej oraz premierę filmu „Muranów – Dzielnica Północna” dla uczniów i uczennic klas 7-8 szkół podstawowych oraz szkół ponadpodstawowych. Muzeum planuje również udostępnić transmisję na żywo spod pomnika Bohaterów Getta w Warszawie. Na znak pamięci o wydarzeniach z kwietnia 1943 r. mają zostać włączone syreny. Przygotowano także filmową opowieść o bojowniczkach, autorstwa przewodniczki Katarzyny Jankowskiej, pt.: „W sukience i mundurze” oraz rozmowę Krystyny Budnickiej i Mikołaja Grynberga – „Stawiam pomnik tym, którzy zginęli„.  Ukoronowaniem uroczystości ma być koncert Pawła Szamburskiego i Joanny Halszki Sokołowskiej, pt.: „Córki, matki, robotnice”.  

POLIN Muzeum Historii Żydów Polskich wychodzi również ze swoimi działaniami, mającymi na celu upamiętnienie rocznicy bohaterskiego powstania poza granice tradycyjnych treści instytucji kultury. W tym roku pracownicy muzeum wyszli z niezwykłą inicjatywą, która zaowocowała stworzeniem muralu, projektu Anny Koźbiel-Walas oraz Adama Walasa, który stał się elementem „Akcji Żonkile”. Mural ten, mieszczący się w Warszawie, prezentuje dziewięć bohaterek powstania w getcie warszawskim. Owe bohaterki to: Tosia Altman, Niuta Tajtelbaum, Szoszana Kossower, Mira Fuchrer, Rachela Zylberberg, Dorka Goldkorn, Irka Gelblum oraz Rywka Pasamonik. Mural ten będzie można oglądać do 2 maja, bieżącego roku.  Postacie na nim umieszczone, staną się również tematem uprzednio wymieniowej dyskusji, zatytułowanej „Jakby wybuchło, to razem ze mną. I tyle„. O bohaterkach można dowiedzieć się więcej także ze strony internetowej muzeum. 

Prezentujący dziewięć bohaterek mural, uderza nie tylko swoim rozmiarem, ale także wymownością twarzy zaprezentowanych na nim postaci oraz kolorystyką, jak i detalami, które zostały na nim umieszczone. Żadna postać nie jest przypadkowa, żaden kolor nie został wybrany wyłącznie dla celów estetycznych projektu i żaden przedmiot na nim uwieczniony nie pozostaje bez wyjaśnienia. Twarze znajdujących się na nim kobiet różnią się od siebie wielkością, jak i wyrazem. Jedne są uśmiechnięte, a drugie bardzo poważne, z głębokim spojrzeniem, wręcz przenikającym przechodniów. Obok każdej bohaterki powstania znajduje się podpis z jej imieniem i nazwiskiem, a pod nim data urodzin i śmierci. Przy postaciach widnieją również liczne obiekty, związane z dzielnymi wojowniczkami. I tak, obok Tosi Altman – działaczki Żydowskiej Organizacji Bojowej, która uczestniczyła w powstaniu w getcie warszawskim oraz działała w Ha-Szomer Ha-Cair – zobaczymy symbol tej organizacji, czy świeczkę, która wiąże się z historią przetapiania wosku, którego bohaterka używała jako maść na ranę. Obok postaci Feigele Peltel odnajdziemy symbol organizacji Bundu i Żydowskiej Organizacji Bojowej, w których była łączniczką, czy symbol książki, związanej z opublikowanymi przez nią po wojnie w jidysz wspomnieniami. Przy Niutcie Tajtelbaum znajdziemy symbol granatu, który odnosi się do uczestnictwa bohaterki w licznych akcjach dywersyjnych, organizowanych przez żydowski podziemie czy symbol pistoletu, który posłużył Niutcie do zabicia funkcjonariusza SS. Szoszana Kossower, jako łączniczka Armii Krajowej i Żydowskiego Związku Wojskowego po stronie „aryjskiej” została uwieczniona w towarzystwie mostu, natomiast obok Miry Fuchrer, pracującej w kooperatywie krawieckiej, został umieszczony symbol igły. W tej części muralu znajduje się również symbol motyla, który nawiązuje do piękna, którym wyróżniała się owa bohaterka. Kolejna postać, która została upamiętniona w ramach akcji to Rachela Zylberberg. Przedstawiono ją w towarzystwie sarny,która była jej pseudonimem. Obok Dorki Goldkorn został zaprezentowany symbol żarówki, który nawiązywał do żarówek, które bohaterka w trakcie wojny wypełniała siarką i dynamitem, by posłużyły walczącym jako broń przeciwko okupantom. Natomiast symbol pociągu, który widnieje obok bohaterki, odnosi się do jej ucieczki z pociągu wiozącego Żydów do obozu na Majdanku. Irka Gelblum , uczestniczka walk w powstaniu w getcie warszawskim, po wojnie dziennikarka i poetka, została uwieczniona w towarzystwie pióra oraz telefonu z racji funkcji łączniczki w Żydowskiej Organizacji Bojowej. Symbol krowy, który możemy zobaczyć przy Rywce Pasamonik, odnosi się do profesji jej ojca – mleczarza, który zabrał ze sobą do getta warszawskiego krowy.  

Wszystkie postacie upamiętnione w formie muralu są świadectwem wyjątkowego zrywu narodu żydowskiego w trakcie ogromnego ucisku. Mural z wizerunkiem bohaterskich kobiet jest jedną z form wyjścia z działaniem instytucji kultury do szerszego grona odbiorów. POLIN Muzeum Historii Żydów Polskich w znakomity sposób wykorzystało potencjał zgromadzonych materiałów historycznych i zestawiło go z formą animacyjną, która w obecnych czasach, pomimo obowiązujących obostrzeń, może dotrzeć do każdego, kto tylko znajduje się w pobliżu upamiętniającego bohaterki muralu. Dodatkowo, umieszczenie muralu na portalach społecznościowych, wraz z opisem postaci i odwołaniem do bardziej opisowych materiałów, pozwala na rozszerzenie działań lokalnych na skalę ogólnoświatową. Jest to według mnie znakomity sposób na przekazanie tak istotnej idei we współczesnym świecie.  

Korekta: Dawid Kobylański  

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *